دوستان هنرمند سلام. اگر در مسیر تصمیمی که برای نویسنده شدن گرفته اید مطاله و تمرین می کنید باید به تدریج وارد مباحث جدی تردر یاد گیری فن داستان نویسی شویم و در هر مبحث عمیق تر و دقیق تر به هرموضوع بنگریم. همانطور که قبلا هم اشاره شد ما تصمیم نداریم یک شبه یک نویسنده ماهر بشویم این کار مستلزم تمرین زیاد است.پس با حوصله و اراده روی مباحث مطرح شده تمرکز نموده و با دقت تمرینهای پیشنهادی را انجام دهید .
از آنجایی که توجه و پرداختن به شخصیت در پیدایش و گسترش داستان نقش مهمی دارد و یک داستان با شخصیت پردازی ناقص و ضعیف دچار اشکال خواهد شد این مبحث را نیز به این موضوع مهم در داستان کوتاه اختصاص می دهیم.
شخصیت در داستان کوتاه بطور معمول یک انسان است با خصوصیات اخلاقی ،رفتاری وعاطفی ثابت. شخصیت هر فرد منحصر به خود اوست و عناصر و عواملی مانند شیوه گفتار انتخابها، اعتقادات،واکنشها وعکس العملها وروابط متقابل با دیگران باعث شناخت و تمایز شخصیت ها از یکدیگر می شود.
یک نویسنده تازه کارو جوان برای کسب تجربه و مهارت درخلق و ساختن یک شخصیت برای داستانش می بایست همواره در رفتار و منش آدمهای دورو برش بسیار دقت کند چون آدمهایی که در داستانش می آورد از میان همان مردمی هستند که آنها را می شناسد، دیده است و با آنها سرو کار دارد.
بطور یقین قبلا هرگز به شخصیت اطرافیانتان بصورت خاص دقت نکرده ایدو یا بصورت کلی آنها را دیده اید .برای یک نویسنده مبتدی این یک تمـرین لازم و مفید است .یک نویسنده می بایست توجه و نگاهش به اطراف و اشخاص بایک شخص معمولی متفاوت باشد به گونه ای که در تفاوتهای رفتاری، اخلاقی وعاطفی اشخاص دقت نمایدوگاهی حتی این رفتارها را نقد و بررسی نماید بعد از مدتی شخصیت افراد در ذهن شما ساخته و شکل گرفته است بگونه ای که قادر خواهید بود در باره هر کدام از آنها شرح کوتاهی بنویسید و این در خلق شخصیت مورد نیاز داستانها به شما کمک می کند . برای تمرین شخصیت چند کاسب محله خود رابنویسیدو با هم مقایسه کنید . به نمونه زیر توجه بفرمایید :
آن مرد در نظرش کاملا پیر آمد حد اقل سی و پنج سال، بلند قامت و ورزیده بود. ظاهرا تا به امروز مردی را ندیده بود که این طور شانه های پهن و عضلات قوی داشته باشد. مرد لبخند زد و دو ردیف دندانهای سپید را که از پاکی برق میزد از زیر سبیل پر پشتش نمودار ساخت رنگ چهره اش همرنگ صورت راهزنان دریایی،سبزه سیر بود و چشمانش جسور و سیاه مثل چشمان دزدان دریایی بود. به روی لبان متبسمش طنز و بد گمانی دیده می شد ...در رمان (برباد رفته )شخصیت( رت باتلر) به اینصورت معرفی می شود .
گاهی نویسنده جملات زیادی را در باره طرز لباس پوشیدن،وضعیت چهره و اخلاق و رفتار شخصیت ها بیــان می کند .اما بایستی در نظر داشت که زیاده گویی هم در باره شخصیت ها روند داستان را دچار اختلال می کند و شخصیت پردازی می بایست به جا، به اندازه و متناسب با فضاو حجم داستان باشد. گاهی نیز نویسنده صفت هایی را به شخصیت خود اختصاص می دهد مثل اینکه بگوید( او مردی فعال و کوشاست ) (او زنی شجاع و فداکار است)که خصوصیات یک نفر را بطور مطلق بیان می کند .البته در شخصیت پردازی معمولا نویسنده نباید به داوری و قضاوت بپردازد .چرا که ممکن است موضوع داستان ایجاب کند که شخصیت، رفتاری بر خلاف قضاوت نویسنده داشته باشد .اما مهمترین و بهترین روش یک نویسنده با هوش، معرفی شخصیت ها درمتن داستان و در برخورد با موضوعات مختلف ایجاد شده در مسیر داستان است که خواننده از روی عمل و کردارخود شخصیت و کشمکش با دیگران و گفتگو هایش او را بشناسد

وخود حدس بزند که این شخصیت چگونی آدمی ا ست .به نمونه زیرتوجه کنید :
توی اتاق عقب عقب رفتم و با ترس و لرز گفتم: «چشم... چـشم می روم. می روم بابا جون ...» به گریه افتادم. مادر آمد جلوی بابام را گرفت و گفت: «مرد، بسه! بسه دیگر مردم چی میگن! صدات تا آن سر دنیا رفت... بچه تو هم که همش می خوای صدای بابات را دربیاوری، خوب برو دیگر.

بابام نفس عمیقی کشید و آمد جلو. لیوان را گذاشت توی دستم و گفت: «این لیوان، میری پیش آقا یعقوب، بقال سر خیابان و میگی بابام سلام رساند و گفتیک لیوان روغن بدین…فهمیدی یا باز هم حواست جای دیگر است؟
در اینجا نویسنده بدون توضیحی در باره اخلاق پدر و خصوصیات رفتاری مادریا بچه باگفتگو شخصیت سه نفر را پردازش و معرفی کـــرده است در این گفتگو، ضمن اینکه گوشه هایی از طرح داستان روشن شده است، خواننده متوجهمی شود که پدر، آدمی عصبانی و بداخلاق است که تحمل کوچک ترین مخالفتی را ندارد. مادر مخالف کتک زدن پسر نیست، اما سعی دارد آبروی خانواده را حفظ کند. پسر نیز از زیر کار در رو است. اما وقتی پای کتک خوردن به میان می آید، رام و حرف شنو می شود.
مبحث شخصیت پردازی بسیار گسترده و قابل تامل است. تفاوت شخصیت با تیپ.شخصیت اصلی و فرعی.شخصیت پویا و ایستا ...از دیگر موضوعات این بحث می باشد که در قسمتهای بعدی بدان پرداخته خواهد شد .مطالعه کنید. بنویسید. دقت و تمرین نمایید .موفق باشید .
به قلم:کوروش جعفری زاده/کارشناس سازمان صنعت و معدن و تجارت